Jaki powinien być gołębnik

[broda]

Jaki powinien być gołębnik, aby ptaki czuły się w nim dobrze , nie chorowały i nie uciekały, nie biły się między sobą o gniazdo i dobrze odchowywały swoje potomstwo ? Obecnie rasowe gołębie hoduje się najczęściej w gołębnikach strychowych lub w specjalnie stawianych pawilonach z przestrzennymi wolierami przystosowanymi do łatwej obsługi przy karmieniu, sprzątaniu i przeglądach. Istnieją normy określające ogólne warunki, jakim powinien odpowiadać każdy gołębnik, niezależnie od typu. Pomieszczenie musi być dostatecznie duże, z dobrą wentylacją i oświetleniem, suche, zabezpieczone przed nadmiernym nasłonecznieniem i przeciągami, a podłoga sucha, ciepła i łatwa do odkażania. Wyloty z gołębnika nie mogą wychodzić na północ ani na południe. Najzdrowiej dla ptaków, gdy otwory wylotowe umieszczone są od strony wschodniej lub południowo-wschodniej. Dla wygody zaś hodowcy najlepiej, gdy są one widoczne z okien mieszkania. We wszystkich typach gołębników drzwi wejściowe powinny otwierać się na zewnątrz, aby nie uszkodzić ptaków siedzących na podłodze. W drzwiach zaleca się umieszczenie małego okienka, przez które można obserwować gołębie.


Zdjęcie: Starannie wykonany gołębnik może być ozdobą każdego ogrodu

Gołębnik nie może stać wśród wysokich drzew lub pod niskimi, gdyż utrudnia to ptakom start do lotu.
Gołębnik nie powinien znajdować się w pobliżu zakładów przemysłowych, bowiem gołębie są bardzo wrażliwe na ciągłe hałasy i szum. Zdaniem doświadczonych hodowców-praktyków, przy ustalaniu powierzchni podłogi gołębnika, należy obliczyć na parę gołębi :

• ozdobnych 1 m2 powierzchni,
• pocztowych 0,5 m2 powierzchni,
• pospolitych 0,25 m2 powierzchni.

Ogrzewanie gołębników nie jest potrzebne. Wystarczy uszczelnienie i dobra izolacja od wiatru i mrozu. Pamiętajmy, że gołębie ciężkie wymagają niskich gołębników. Lot tych ptaków jest zwykle krótki, ociężały, stosunkowo niski i niezbyt dla nich bezpieczny. Bardzo dobry dla nich będzie gołębnik typu pawilonowego zwany też domowym z obszerną wolierą, umożliwiającą ptakom króciutkie, niskie loty, a przede wszystkim przebywanie na powietrzu i słońcu bez ograniczeń. W gołębnikach pawilonowych nie powinno trzymać się więcej niż 20 par ptaków. Grupowanie w jednym pomieszczeniu większych stad powoduje częste bójki i stwarza większe niebezpieczeństwo epidemii. Pawilonowy gołębnik stawiamy na fundamentach z cegieł lub betonu. Podłogę układa się na wysokości 40-50 cm nad poziomem podłoża, co zabezpieczy gołębnik przed gryzoniami i zawilgoceniem. Szkielet gołębnika robi się z drewna, zaś ścianki mogą być wykonane z pustaków, cegieł pełnych, z kształtek, płyt konstrukcyjnych lub izolacyjnych. W szczytowej ścianie wstawiamy drzwi wejściowe dla hodowcy, a w ścianie południowo-wschodniej lub wschodniej - dwa lub trzy okna, oszklone w okresie zimy, a osiatkowane latem. Dach kryjemy papą lub eternitem. Wolierę robi się z siatki drucianej, rozciągniętej na słupach betonowych, drewnianych lub metalowych i wkopanych w ziemię na ok. 50 cm. Część sufitowa woliery, w połowie pokryta papą, powinna sięgać aż do dolnej krawędzi dachu gołębnika. Wejście do woliery dla hodowcy - albo z pawilonu, albo od strony bocznej, dłuższej siatki ogrodzeniowej - powinno być tak usytuowane, aby naprzeciwko nie było otworów wylotowych z gołębnika. Wysokość siatki musi wynosić od 2,5 do 3 m. Powierzchnię woliery obliczamy, przyjmując na 10 par gołębi ok.25 m2 . Siatkowe ścianki woliery dobrze jest osłonić blachą lub grubymi deskami na wys. 30 cm od ziemi, co zapobiegnie przedostawaniu się do środka gryzoni. Wewnątrz woliery stawiamy szeroką drabinkę, opierając ją o ścianę pawilonu. Jej dobrze wygładzone szczebelki powinny być tak rozstawione, aby gołębie mogły na nich swobodnie siadać. Otwory wylotowe zasłaniamy na noc drewnianymi klapkami, które w ciągu dnia, po opuszczeniu ich na podpórki, będą służyły ptakom za deski startowe. Troskliwy hodowca rasowych gołębi, zwłaszcza pocztowych lub lotnych, będzie starał się wygospodarować na gołębnik część strychu lub poddasza w budynku mieszkalnym lub gospodarczym. Takie strychowe gołębniki najlepiej lokalizować w pobliżu przewodu kominowego w południowo-wschodnim szczycie budynku, najmniej narażonym na wiatry i deszcze, a równocześnie nasłonecznionym. Poddasze czy strych powinny być dostatecznie duże, widne, łatwe do wietrzenia, mieć odpowiednią wysokość i podłogę, której pow. Powinno przypadać na jednego ptaka ok. 40 cm2. Optymalna wys. Pomieszczenia wynosi 1,8-2 m, zarówno bowiem wyższe jak i niższe są niewygodne w obsłudze: gołębie źle czują się w wysokim pomieszczeniu. Podłoga powinna być drewniana, ze szczelnie ułożonych desek, pomalowaną farbą olejną lub pokrytych karbolineum. Aby uniemożliwić gryzoniom zamieszkanie pod podłogą, dobrze jest ułożyć ją na gęstej, drucianej siatce. Można również ułożyć podłogę z cegieł lub zalać ją cienką warstwą betonu. Każdy rodzaj podłogi należy wysypać kilkucentymetrową warstwą czystego piasku, który zmieniamy co najmniej dwa razy w roku. Piasek co drugi dzień przegrabiamy, a wygrabiony pomiot musi być usuwany z gołębnika. Ściany, jeśli są murowane, powinny być gładko otynkowane, bez szpar i szczerb, często bielone.
 
Gołębie wymagają świeżego powietrza, należy więc -niezależnie od okien- zainstalować w gołębniku dwa lub trzy kominy wentylacyjne. Jest to proste urządzenie z rur blaszanych, wyprowadzone na dach i osłoniętych trójkątnym daszkiem dla ochrony przed deszczem i śniegiem. Powierzchnia okien w gołębniku powinna wynosić 1/6 do 1/8 powierzchni podłogi. Po zewnętrznej i wewnętrznej stronie otworów wylotowych mocujemy deseczki o długości 30 cm, ułatwiające ptakom wejście i wyjście z gołębnika. Gołębie pocztowe nie potrzebują deski wylotowej, a dla gołębi lotnych deska wylotowa powinna być opuszczona poniżej otworu wylotowego.

[broda]

Każda rasa lub też każda grupa ras gołębi ma inne wymagania co do lokalizacji i wyposażenia gołębnika. Gołębniki umieszczane pod dachem domu lub też montowane na słupie pośrodku podwórka należą już do przeszłości. Są one jedynie czasem używane dla gołębi ozdobnych, gdy pragnie się podkreślić wiejski charakter posiadłości. Do nowoczesnej hodowli gołębi takie gołębniki nie są jednak odpowiednie, ponieważ znacznie utrudniają kontrolę i chwytanie gołębi oraz czyszczenie gołębnika. Obecnie wznosi się na ogół jedynie gołębniki pawilonowe. Są to wolnostojące, naziemne budynki, najczęściej usytuowane na podwórzu, w ogrodzie i w podobnych miejscach w obrębie nieruchomości. Z wielu powodów dobrze jest umieścić przed gołębnikiem wolierę, którą można wykorzystać do częściowego lub trwałego ograniczenia swobody poruszania się hodowanych gołębi.


Zdjęcie: Gołębnik Janusza Rutkowskiego

Jeżeli chce się uzyskać pomyślne wyniki w hodowli należy przy wznoszeniu gołębnika i jego usytuowaniu kierować się pewnymi zasadami. Dla ciężkich ras użytkowych i dla słabo latających ras ozdobnych buduje się gołębniki parterowe z nisko umieszczonym otworem wlotowym i zaopatrzone w odpowiednią wolierę. Dla gołębi lotnych natomiast wznosi się gołębniki na większych wysokościach. Także urządzenie wnętrza gołębnika pawilonowego powinno odpowiadać potrzebom poszczególnych grup ras gołębi. Gołębie sportowe, a przede wszystkim gołębie pocztowe przygotowywane do zawodów, wymagają specjalnie urządzonego gołębnika. Powinien on składać się z kilku pomieszczeń – hodowlanego, dla stada lotowego, ewentualnie z pomieszczeniem dla wdowców i wdów oraz pomieszczeniem dla młódków.

Literatura:
Petržilka S., Tyller M.,: Gołębie – leksykon przyrody, Wydawnictwo DELTA, 1995 Praga

[broda]

Każdy posiadacz gołębi, niezależnie od wieku, powinien najpierw ustalić cel utrzymania gołębi. Po ustaleniu celów hodowlanych i wyboru określonej rasy, pojawia się inny problem. Podstawowym warunkiem jest przygotowanie odpowiedniego gołębnika dla wybranych ras gołębi. Czasem nawet trzeba zrezygnować z zamiaru hodowli wybranej rasy i zdecydować się na inną, jeśli lokalne warunki nie pozwalają nam na wykonanie odpowiedniego gołębnika.


Zdjęcie: Gołębnik pawilonowy z wolierą

Do wzniesienia standardowego gołębnika pawilonowego należy wybrać odpowiednie miejsce, biorąc pod uwagę rasy hodowane (obecnie większość hodowców utrzymuje jedną rasę, a jeżeli hodują dwie, to często są to rasy pokrewne). Gołębnik zawsze musi być tak położony, żeby gołębie miały zapewniony spokój. Wielkości gołębnika musi być dostosowana do przewidywanej liczby par. Praktycznie na obszarze 10m2 może być utrzymane 10 - 15 par gołębi ras ciężkich lub 15 - 25 średnich par gołębi i 25 - 35 par najmniejszych ras gołębi. Nie można pominąć także wysokości wewnętrznej gołębnika. Powinna ona wahać się w granicach 2m, aby dorosły człowiek mógł swobodnie w nim stanąć, a jednocześnie bez trudu dosięgnąć ręką sufitu. W takich gołębnikach łatwiej jest złapać gołębia, gdyż w dużych i wysokich gołębnikach gołębie bywają płochliwe i dzikie.

Literatura:
Petržilka S., Tyller M.,: Gołębie – leksykon przyrody, Wydawnictwo DELTA, 1995 Praga